นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ชลบุรี นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง นิคมอุตสาหกรรมอมตะสมาร์ทซิตี้ ชลบุรี และนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ชลบุรี 2 ตั้งอยู่ในเขตอุตสาหกรรมตามพระราชบัญญัติการผังเมือง พ.ศ.2562 และไม่มีพื้นที่อนุรักษ์และพื้นที่คุ้มครองตามประกาศของหน่วยงานภาครัฐเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม หรือพื้นที่ระบบนิเวศที่มีความสำคัญที่ได้รับประกาศจัดตั้งทั้งในระดับประเทศและสากล อยู่ในเขตรัศมี 5 กิโลเมตร

บริษัทฯ พิจารณาผลกระทบด้านความหลากหลายทางชีวภาพที่อาจเชื่อมโยงกับห่วงโซ่อุปทาน ครอบคลุมกิจกรรมของคู่ค้าและผู้รับเหมาตั้งแต่ระยะเริ่มพัฒนาที่ดินไปจนถึงระยะดำเนินการของนิคมอุตสาหกรรม โดยเฉพาะในเขตพื้นที่จังหวัดชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา ซึ่งเป็นแหล่งที่มาหลักของดินถม รวมถึงเป็นพื้นที่ยุทธศาสตร์ในการจัดหาทรัพยากรน้ำที่ใช้ในนิคมอุตสาหกรรมอมตะ บริษัทฯ ระบุความเสี่ยงต่อการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพและจัดลำดับความสำคัญของผลกระทบ โดยให้ความสำคัญกับกิจกรรมของคู่ค้าและผู้รับเหมาที่มีความเสี่ยงสูง เพื่อนำไปใช้ประกอบการกำหนดแนวทางบริหารจัดการและลดผลกระทบอย่างเหมาะสม จากการวิเคราะห์ห่วงโซ่อุปทาน บริษัทฯ พบว่ากิจกรรมที่มีผลกระทบเชิงลบสูงเกิดจากกลุ่มผลิตภัณฑ์และบริการ ดังนี้

บริษัทฯ ได้นำผลการประเมินความเสี่ยงดังกล่าวมาใช้ในการกำหนดมาตรการป้องกันและฟื้นฟูภายใต้ลำดับขั้นการจัดการผลกระทบ อย่างเป็นระบบ เพื่อลดระดับความรุนแรงของผลกระทบให้เหลือน้อยที่สุด โดยอ้างอิงตามแนวคิดขององค์กรระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์ธรรมชาติ (International Union for Conservation of Nature: IUCN) ว่าด้วยการชดเชยความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity Offset) ที่มีลำดับขั้นของการลดผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพ (Mitigation Hierarchy) ประกอบไปด้วย 4 ระดับ ได้แก่ การหลีกเลี่ยง การลดผลกระทบ การฟื้นฟู และการชดเชย

บริษัทฯ ตระหนักถึงบทบาทสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติในฐานะผู้ให้บริการทางระบบนิเวศ (Ecosystem Services) ที่สนับสนุนการดำเนินธุรกิจและคุณภาพชีวิตของชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริการด้านการจัดหาทรัพยากรน้ำ และบริการด้านการควบคุมสมดุลน้ำ  บริษัทฯ จึงมุ่งเน้นการพึ่งพาตนเองและการบริหารจัดการแหล่งน้ำอย่างยั่งยืนในแต่ละพื้นที่ ดังนี้

1. การเพิ่มขีดความสามารถในการพึ่งพาตนเอง

นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ชลบุรี และนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีความเครียดน้ำสูง บริษัทฯ จึงบริหารจัดการความเสี่ยงด้านปริมาณน้ำดิบโดยพึ่งพาบริการกักเก็บน้ำผิวดิน ด้วยการจัดให้มีแหล่งสำรองน้ำดิบภายในนิคมฯ รวมทั้งสิ้น 17 แห่ง ซึ่งมีความจุรวมกว่า 61 ล้านลูกบาศก์เมตร ในขณะเดียวกันบริษัทฯ พัฒนาระบบบริหารจัดการน้ำหมุนเวียน (Recycled Water) เพื่อนำน้ำที่ผ่านการบำบัดแล้วกลับมาใช้ประโยชน์ให้ได้มากที่สุด ทำให้สามารถลดการพึ่งพาน้ำดิบจากแหล่งน้ำธรรมชาติภายนอก และสร้างความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำให้กับผู้ประกอบการภายในนิคมฯ โดยไม่เบียดเบียนทรัพยากรส่วนรวมของชุมชนในพื้นที่

2. การรักษาความสมบูรณ์ของระบบนิเวศต้นน้ำ

นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง มีทำเลที่ตั้งอยู่ในบริเวณต้นของพื้นที่รับน้ำ (Upstream Catchment Area) บริษัทฯ ต้องพึ่งพาบริการควบคุมความสมดุลของระบบนิเวศ จึงให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำภายในพื้นที่นิคมอุตสาหกรรม เพื่อรักษาความสามารถของผืนป่าในการดูดซับและชะลอน้ำตามธรรมชาติ ช่วยหน่วงน้ำฝนเพื่อป้องกันปัญหาน้ำท่วมขังในพื้นที่โดยรอบ

3. การส่งเสริมความมั่นคงทางทรัพยากรและการเข้าถึงบริการทางนิเวศของชุมชน

บริษัทฯ ตระหนักว่าทรัพยากรน้ำและป่าต้นน้ำเป็นบริการทางระบบนิเวศที่สำคัญยิ่ง ซึ่งทั้งบริษัทฯ และชุมชนท้องถิ่นต่างพึ่งพาประโยชน์ร่วมกัน เพื่อป้องกันความขัดแย้งและส่งเสริมคุณค่าทางสังคมเชิงนิเวศ บริษัทฯ จึงดำเนินการดังนี้

• บริษัทฯ มีอ่างเก็บน้ำภายในนิคมอุตสาหกรรมอมตะและแหล่งน้ำสำรองจำนวนรวม 17 แห่ง ส่งผลให้ชุมชนโดยรอบและภาคเกษตรกรรมยังคงสามารถเข้าถึงแหล่งน้ำสาธารณะที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตได้ ทำให้ลดผลกระทบต่อสิทธิการเข้าถึงทรัพยากรของชุมชน
• บริษัทฯ ได้จัดสร้างระบบสนับสนุนน้ำประปาเพื่อการแบ่งปันน้ำให้แก่ชุมชนรอบนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง ทำให้สามารถบรรเทาความเดือดร้อนของชุมชนในช่วงวิกฤตภัยแล้ง
• การดำเนินโครงการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำร่วมกับชุมชน ไม่เพียงแต่ช่วยรักษาความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ แต่ยังช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่นและความสัมพันธ์อันดีกับผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่ (Social License to Operate)

บริษัทฯ มีนโยบายในการพัฒนานิคมอุตสาหกรรมให้เป็นเมืองที่มีคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ดี ที่ส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้ที่ทำงานอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมและคนในชุมชนโดยรอบ  บริษัทฯ จึงกำหนดเป็นเป้าหมายในการพัฒนานิคมอุตสาหกรรมทุกแห่งให้มีพื้นที่สีเขียวไม่น้อยกว่าร้อยละ 10 ของพื้นที่ดำเนินงานแล้วทั้งหมดของนิคมอุตสาหกรรม บริษัทฯ ได้จัดทำผังแม่บทและกำหนดแผนการพัฒนาพื้นที่สีเขียวภายในนิคมอุตสาหกรรมอมตะรายปี เพื่อดำเนินการปลูกต้นไม้เพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียว (restoration) ภายในนิคมอุตสาหกรรมอมตะอย่างต่อเนื่อง โดยบริษัทฯ ได้กำหนดชนิดพันธุ์ต้นไม้ในการปลูกโดยอ้างอิงข้อมูลประเภทป่าไม้ของจังหวัดชลบุรีและระยอง ของกรมป่าไม้  ซึ่งพื้นที่ป่าบนบก (terrestrial forest) ส่วนใหญ่ในจังหวัดชลบุรีและระยอง เป็นพื้นที่ป่าประเภทป่าเบญจพรรณ (mixed-deciduous forest) และป่าดิบแล้ง (dry evergreen forest) การเพิ่มพื้นที่สีเขียวภายในนิคมอุตสาหกรรมนอกจากจะช่วยเพิ่มดัชนีความหลากหลายทางชีวภาพแล้ว ยังทำหน้าที่เป็นแนวป้องกันมลพิษ (Buffer Zone) และพื้นที่พักผ่อนให้กับพนักงาน แรงงานของสถานประกอบการ และคนในชุมชนโดยรอบ ได้มาใช้ประโยชน์ด้วย

บริษัทฯ จัดทำโครงการร่วมกับโรงงานผู้ประกอบการในนิคมอุตสาหกรรมอมตะ เพื่อฟื้นฟูพื้นที่สาธารณะรกร้างให้กลายเป็นพื้นที่ผืนป่าชุมชน ด้วยการร่วมกันปลูกพันธุ์ไม้ท้องถิ่นยืนต้น เช่น โครงการ Forest for Life ปลูกป่า ปลูกชีวิต ร่วมกับบริษัท โตไค ริคะ (ไทยแลนด์) จำกัด ปลูกป่าในพื้นที่ป่าเสื่อมโทรม ซึ่งเป็นพื้นที่สาธารณะตั้งอยู่ที่นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง ขนาด 12 ไร่ โดยระยะเวลาโครงการ 6 ปี ตั้งแต่ปี 2562-2568 ในปี 2568 ปลูกต้นไม้จำนวน 3,500 ต้น บนเนื้อที่ 2 ไร่ รวมต้นไม้ที่ปลูกในโครงการจนถึงปัจจุบันรวมทั้งสิ้น 32,500 ต้น บนพื้นที่ 12  ไร่

นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังร่วมกับ สำนักงานนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง และหน่วยป้องกันและพัฒนาป่าไม้บางละมุง จัด “โครงการความร่วมมือเพิ่มพื้นที่สีเขียว และอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ (ปลูกป่าชุมชน)” บริเวณป่าสงวนแห่งชาติบางละมุง หมู่ 1  ต.เขาไม้แก้ว อ.บางละมุง จ.ชลบุรี ทั้งนี้เพื่อขยายขอบเขตการพัฒนาจากพื้นที่นิคมอุตสาหกรรมสู่ชุมชนโดยรอบ ตามแนวทางการเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ หรือ Eco Industrial Town  การปลูกป่าชุมชนนี้เป็นกิจกรรมที่ดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2563 โดยในปี 2568 มีพนักงานจิตอาสาและชุมชนกว่า 250 คน ร่วมกันปลูกต้นไม้พื้นถิ่น เช่น มะขาม ขี้เหล็ก สะเดา พิกุล จำนวน 1,000 ต้น รวมจำนวนต้นไม้ที่ปลูกแล้วทั้งสิ้น 8,000 ต้น เพื่อสร้างพื้นที่สีเขียวให้กับป่าชุมชนต่อไป

ในปี 2568 บริษัทฯ ได้ร่วมกับสำนักงานนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ชลบุรี และผู้ประกอบการภายในนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ชลบุรี กว่า 60 บริษัท จัดกิจกรรมปล่อยปลา ปลูกป่าชายเลน เฉลิมพระเกียรติฯ ต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 เพื่อถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 93 พรรษา โดยปล่อยพันธุ์ปลา จำนวน 9,300 ตัว และปลูกป่าโกงกางจำนวนกว่า 1,000 ต้น ณ ศูนย์การเรียนรู้เชิงอนุรักษ์ป่าชายเลน ตำบลคลองตำหรุ จังหวัดชลบุรี ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวนอกจากจะช่วยเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้แก่ทรัพยากรธรรมชาติแล้ว ยังช่วย เพิ่มจำนวนพันธุ์ปลาให้มีความหลากหลาย ซึ่งจะกลายเป็นแหล่งอาหารและสร้างอาชีพให้กับคนในชุมชนได้ในอนาคตอีกด้วย

ส่วนพื้นที่นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง ซึ่งเป็นพื้นที่กลางน้ำ มีลำห้วยภูไทรซึ่งรับน้ำมาจากเขตลุ่มน้ำเขาไม้แก้ว ไหลผ่านพื้นที่นิคมฯ ก่อนจะไหลออกไปสู่อ่างเก็บน้ำดอกกราย ซึ่งเป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ความจุกว่า 79 ล้านลูกบาศก์เมตร มีพื้นที่กว่า 2.08 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 1,300 ไร่ ในจังหวัดระยอง แม้ว่าอ่างเก็บน้ำดอกกราย จะอยู่นอกเขตรัศมี 5 กิโลเมตรจากนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง แต่เป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญในเชิงระบบนิเวศน้ำจืด และแหล่งเศรษฐกิจสำคัญของชุมชน เนื่องจากเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ และพื้นที่ประมงพื้นบ้านของประชาชนในอำเภอนิคมพัฒนาจำนวนกว่า 500 หลังคาเรือน ทำให้ชุมชนท้องถิ่นเกิดความกังวลในผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อคุณภาพน้ำ และส่งผลต่อสัตว์น้ำซึ่งเป็นแหล่งอาชีพดั้งเดิมที่สำคัญของชุมชน

บริษัทฯ จึงร่วมกับประมงจังหวัดระยองและกลุ่มบริหารทรัพยากรประมงอ่างเก็บน้ำดอกกราย ซึ่งเป็นคณะกรรมการชุมชนที่คอยดูแล ควบคุม การใช้ประโยชน์ในพื้นที่อ่างเก็บน้ำ และพันธมิตรกลุ่มต่าง ๆ เช่น หน่วยงานท้องถิ่น และโรงงานผู้ประกอบการในนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง พัฒนาโครงการ “อมตะร่วมใจพัฒนาแหล่งน้ำสู่ความยั่งยืน” เพื่อดูแล ฟื้นฟูแหล่งน้ำ รวมถึงอนุรักษ์สายพันธุ์สัตว์น้ำท้องถิ่น ซึ่งนอกจากจะเป็นแหล่งอาชีพ และแหล่งอาหารของชุมชนแล้ว ยังสามารถใช้เป็นดัชนีชี้วัดคุณภาพน้ำที่มีประสิทธิภาพได้อีกด้วย

ในปี 2568 บริษัท อมตะซิตี้ ระยอง จำกัด บริษัท อมตะ ยู จำกัด ร่วมกับ กลุ่มบริหารทรัพยากรประมงอ่างเก็บน้ำดอกกราย สำนักงานประมงจังหวัดระยอง และองค์การบริหารส่วนตำบลพนานิคม จัดโครงการอนุรักษ์แหล่งน้ำอย่างยั่งยืน (ปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำ) เพื่อเสริมสร้างความร่วมมือไตรภาคีในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติร่วมกันระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และชุมชน ณ อ่างเก็บน้ำดอกกราย จ.ระยอง โดยมีพนักงานจิตอาสาจากสถานประกอบทั้งในและนอกนิคมฯ รวมถึงชุมชนมากกว่า 430 คน ร่วมกันปล่อยปลาจำนวนกว่า 400,000 ตัว  อาทิ ปลาจีน ปลากระโห้อินเดีย ปลายี่สกเทศ ปลาบึก ปลานวลจันทร์ และกุ้งก้ามกรามจำนวนกว่า 200,000 ตัว ซึ่งเป็นชนิดพันธุ์ที่ถูกสำรวจพบในพื้นที่อ่างเก็บน้ำโดยประมงจังหวัดระยอง ตั้งแต่ดำเนินโครงการมาจนถึงปี 2568 บริษัทฯ ได้ร่วมปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำไปแล้วมากกว่า 3,730,000 ตัว รวมถึงดำเนินกิจกรรมการทำบ้านปลา หรือ ซั้งปลา จากเชือกอย่างต่อเนื่อง เพื่อเป็นที่พักและหลบภัยให้กับพันธุ์สัตว์น้ำที่ปล่อย และเพิ่มโอกาสในการรอดชีวิต ทั้งยังสร้างความหลากหลายทางชีวภาพให้มีความอุดมสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น ทั้งในแง่ชนิดและจำนวนสิ่งมีชีวิตที่มาอาศัยอยู่บริเวณบ้านปลา

ผลการดำเนินกิจกรรมที่เกิดขึ้น นอกจากจะเป็นการอนุรักษ์สายพันธุ์ท้องถิ่น และเพิ่มปริมาณสัตว์น้ำในอ่างเก็บน้ำดอกกรายแล้ว ยังเป็นการสร้างความมั่นใจให้กับชุมชนท้องถิ่นถึงคุณภาพน้ำที่ไหลผ่านนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ระยอง ว่าบริษัทฯ มีการจัดการ ควบคุม และเฝ้าระวังคุณภาพของน้ำเป็นอย่างดี ในอนาคตบริษัทฯ มีแผนการสำรวจความหลากหลายทางชนิดพันธุ์ของสัตว์น้ำ ในพื้นที่อ่างเก็บน้ำดอกกราย ร่วมกับประมงจังหวัดระยอง และกลุ่มบริหารทรัพยากรประมงอ่างเก็บน้ำดอกกราย เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ และดัชนีชี้วัดคุณภาพน้ำในอนาคต

เพื่อให้มั่นใจว่ามาตรการจัดการความหลากหลายทางชีวภาพมีประสิทธิภาพสูงสุด บริษัทฯ ได้กำหนดกลไกการติดตามและตรวจสอบ ดังนี้

• บริษัทฯ กำหนดให้มีการรายงานผลการปฏิบัติตามมาตรการในรายงาน EIA ต่อหน่วยงานกำกับดูแลเป็นประจำทุก 6 เดือน รวมถึงมีทีมงานสิ่งแวดล้อมลงพื้นที่สุ่มตรวจการทำงานของคู่ค้าผู้รับเหมา เพื่อให้มั่นใจว่าคู่ค้าและผู้รับเหมาปฏิบัติตามมาตรการที่กำหนด ไม่มีการรุกล้ำพื้นที่นอกเขตโครงการ และมีการควบคุมมลพิษตามกฎหมายข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง
• บริษัทฯ จัดให้มีช่องทางรับฟังข้อร้องเรียนจากชุมชนในกรณีที่ได้รับผลกระทบจากการดำเนินงาน และกลไกการจัดการข้อร้องเรียนที่มีประสิทธิภาพ เพื่อแก้ไขปรับปรุงผลกระทบที่เกิดขึ้นทั้งจากกิจกรรมของบริษัทฯ และจากการทำงานของคู่ค้าผู้รับเหมา ภายในระยะเวลาที่กำหนด รวมถึงการเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบอย่างเหมาะสมและเป็นธรรม